Archives

All posts for the month Lipiec, 2016

W lipcu 1943 roku Ukraińcy dokonali zbrodni ludobójstwa na Polakach, mieszkańcach Wołynia. Sprawa ta rzutuje na współczesne relacje polsko- ukraińskie i budzi ogromne emocje, przy czym bardzo często zapomina się o podstawowych faktach. W 1941 roku Organizacja Nacjonalistów Ukraińskich (OUN) kierowana przez Stepana Banderę liczyła na to, że przy wsparciu Niemców uda się powołać do życia niepodległe państwo ukraińskie. Gdy plany te zawiodły, od roku 1942 Ukraińcy zaczęli przygotowywać akcję eksterminacji Polaków na Kresach Wschodnich, aby siłą ,,oczyścić teren z wrogiej ludności” . Wołyń miał się stać częścią przyszłego ukraińskiego państwa. Pod koniec 1942 roku utworzono Ukraińską Powstańczą Armię (UPA), której celem była realizacja tego ,,pomysłu”. Ukraińska koncepcja niepodległości nie miała żadnych szans powodzenia w realiach II wojny światowej. Ukraińcy nie byli stroną konfliktu, nie brano ich pod uwagę jako podmiot polityczny na arenie międzynarodowej. Niemcy ich zlekceważyli, a Sowieci traktowali wrogo. OUN i UPA znalazły się dosłownie pomiędzy niemieckim kowadłem, a sowieckim młotem. Niemal w chwili powstania Ukraińskiej Powstańczej Armii, Rosjanie zamknęli Niemców w okrążeniu pod Stalingradem. Kiedy latem 1943 roku Ukraińcy podjęli akcję eksterminacji Polaków na Wołyniu, Wehrmacht poniósł klęskę w bitwie na Łuku Kurskim, a inicjatywa na Froncie Wschodnim przeszła całkowicie na stronę sowiecką. Sowieci uważali plany niepodległej Ukrainy wręcz za zdradę. W tej sytuacji UPA walczyła także z Armią Czerwoną, przy miażdżącej przewadze Sowietów i braku perspektyw na przyszłość. Na tym tle czystki narodowościowe- wymierzone przez Ukraińców przeciwko Polakom, nie mogły w żaden sposób wpłynąć na powstanie państwa ukraińskiego. Dlaczego zatem uderzono w Polaków? Przede wszystkim dlatego, że w porównaniu z Niemcami i Rosjanami – Polacy byli stroną najsłabszą. Jako kraj znajdowaliśmy się pod dwiema okupacjami: niemiecką i sowiecką*, a polska ludność na Kresach nie miała praktycznie żadnej ochrony. Fakty dotyczące wydarzeń na Wołyniu nie są pełne, a dane liczbowe- szacunkowe, co nie umniejsza jednak skali tragedii. Symbolem antypolskiej zbrodni ludobójstwa stał się dzień 11 lipca 1943 roku. W nocy 10 lipca i w dniu następnym banderowcy z UPA zaatakowali około 100 polskich wsi i osad, mordując co najmniej 3100 osób. Najwięcej ofiar było w Kisielinie (około 90), Stasinie (105), Zamliczach (118), Chrynowie (150), Sądowej (160), Porycku (ponad 220) Dominopolu (około 250 zabitych) i Orzeszynie (306). Ogółem w lipcu 1943 roku na terenie Wołynia z rąk UPA poniosło śmierć ponad 11 tysięcy Polaków. Wśród ofiar byli również Ukraińcy, którzy nie chcieli brać udziału w eksterminacji, członkowie rodzin mieszanych polsko-ukraińskich, duchowni katoliccy i prawosławni oraz Żydzi. Warto podkreślić, że mordowano (najczęściej w bestialski sposób) ludzi zupełnie niewinnych. Armia Krajowa podjęła akcję samoobrony, ale banderowcy mieli znaczną przewagę liczebną i początkowo- także organizacyjną. W latach 1944-1947 działania zbrojne miały nieco inny charakter, gdyż do akcji włączyła się najpierw Armia Czerwona i NKWD, a później Ludowe Wojsko Polskie. Żołnierze ,,ludowi” walczyli zarówno przeciwko UPA jak i przeciwko oddziałom podziemia AK i Narodowych Sił Zbrojnych. Krwawy konflikt polsko-ukraiński trwał w latach 1943-1950, że szczególnym nasileniem do 1947 roku. W rezultacie, na dawnych Kresach Wschodnich Rzeczypospolitej (wliczając także obecne województwo lubelskie i podkarpackie) zginęło z rąk Ukraińców od około 150 do 200 tysięcy Polaków. Ukraińskich zbrodni na Kresach Wschodnich nie usprawiedliwiają żadne okoliczności. Tak samo, jak nic nie usprawiedliwia innych zbrodni ludobójstwa.
Dariusz Dzionek
Źródło: wikipedia
* W 1943 roku ziemie polskie będące w latach 1939-41 pod okupacją sowiecką -były zajęte przez Niemców.