Archives

All posts for the month Czerwiec, 2016

Sesja o śląskich noblistach w Zespole Szkół Elektrycznych
im. Tadeusza Kościuszki w Opolu

We wtorek 24 maja 2016 roku o godz. 16.00 odbyła się w Elektryczniaku sesja popularnonaukowa p.t.,,Nobliści ze Śląska” przygotowana przez uczniów klasy 3 AT i 3 DT pod kierunkiem Pani mgr Grażyny Łomny, nauczycielki języka niemieckiego. W sesji brali udział goście, nauczyciele- członkowie ZNP z województwa opolskiego. Wykład wstępny na temat śląskich noblistów wygłosił dr Dariusz Dzionek. Następnie uczniowie przedstawili szczegółowo sylwetki laureatów Nagrody Nobla ze Śląska. Region śląski, jeśli chodzi o wybitne osobistości jest swego rodzaju fenomenem, a postaci noblistów- choć już wielokrotnie opisywane, nadal nie są znane szerszemu ogółowi społeczeństwa, nawet na Śląsku. Mało kto kojarzy, że z Wrocławia pochodził chemik Fritz Haber, wynalazca gazu bojowego (iperytu), użytego po raz pierwszy w czasie I wojny światowej- w 1915 roku. Haber otrzymał później Nobla za syntezę amoniaku, ale jego praca na potrzeby armii niemieckiej wywoływała odrazę i niechęć wśród naukowców z innych państw. Wojenny epizod, choć już nie tak kontrowersyjny, miał w swoim życiorysie także inny śląski noblista, Johannes Georg Dehmelt. W latach 1940-1944 walczył w Wehrmachcie, jako jeden z żołnierzy obsługujących słynne armaty przeciwlotnicze 88 mm. Wśród laureatów Nagrody Nobla ze Śląska jest także jedna kobieta, pochodząca z Katowic Maria Göppert- Mayer. Ze względu na to, że informacje na temat śląskich noblistów są często rozproszone i nieuporządkowane, poniżej przestawiono wykaz nagrodzonych – w porządku chronologicznym. Przy nazwiskach podano miejsce urodzenia, kategorię naukową i datę otrzymania Nagrody Nobla.
1. Paul Ehrlich (Strzelin) : 1908 r. -Nobel z medycyny za prace nad odpornością organizmu;
2. Gerhart Hauptmann (Szczawno Zdrój): 1912 r.- literatura (za całościowy dorobek dramaturgiczny; autor słynnej sztuki ,,Tkacze”);
3. Fritz Haber (Wrocław)- 1918 r.- chemia (za nową metodę syntezy amoniaku);
4.Friedrich Bergius (Złotniki pod Wrocławiem)- 1931 r. chemia (za metodę otrzymywania benzyny syntetycznej przez upłynnienie węgla za pomocą wodoru);
5. Otto Stern (Żory)- 1943 r. – fizyka (za pomiar tzw. momentu magnetycznego protonu);
6. Kurt Alder (Chorzów)- 1950 r. – chemia (za synteza dienową umożliwiającą produkcję niektórych leków, witaminy K i środków owadobójczych);
7. Max Born (Wrocław) – 1954 r.- fizyka (mechanika kwantowa);
8. Maria Göppert- Mayer (Katowice) : 1963 r.- fizyka (za odkrycia dotyczące struktury powłokowej jądra atomowego);
9. Konrad Bloch (Nysa): 1964 r.- medycyna i fizjologia (za odkrycia wyjaśniające powstawanie cholesterolu i badania nad miażdżycą)
10. Johannes Georg Bednorz (rodzina pochodziła z Lublińca): 1987 r. -fizyka (za wykrycie nadprzewodnictwa wysokotemperaturowego w tlenkach metali);
11. Johannes Georg Dehmelt (Zgorzelec): 1989 – fizyka ( za opracowanie tzw. pułapek jonowych, czyli urządzeń do przechowywania cząsteczek obdarzonych ładunkiem -jonów, elektronów, protonów);
12. Reinhard Selten (Wrocław) : 1994 r.- ekonomia (za opracowanie teorii gier niezespołowych w ekonomii);
13. Günter Blobel (Niegosławice): 1999 r. – medycyna i fizjologia (za badania nad identyfikacją sygnałów kierujących transportem i lokalizacją białek w organizmie).
W trakcie szkolnej sesji wynikły pewne kontrowersje co do zasadności powyższej listy. Dyskusję wywołała postać Johannesa Bednorza, który na Śląsku się nie urodził, ale był związany z regionem poprzez rodziców. Uczniowie Błażej Mrzygłód (klasa 3 AT) i Piotr Słodkowski (3 DT) w umiejętny sposób wykazali, że omówienie tej postaci w gronie śląskich noblistów jest jak najbardziej właściwe. Prezentacje multimedialne wykonane przez uczniów na temat noblistów ze Śląska były opracowane na bardzo wysokim poziomie i wzbudziły uznanie słuchaczy.
Pani Grażyna Łomny z gośćmiUczniowie podczas prezentacjiDariusz Dzionek